Niet de NTF maar de “Eerste Friesche Lijm- en Vleeschmeelfabriek” te Wolvega

De NTF was niet het eerste destructiebedrijf in Nederland ……..

Nee want de “Eerste Friesche Lijm-en Vleeschmeelfabriek” aan de Schipsloot in Wolvega was er eerder. In dit bedrijf, dat in 1917 werd opgericht en waarvan de fabriek in al 1920 werd gebouwd  verwerkten ze kadavers tot lijm, vlees- en beendermeel. Mede door de slapte in 1921 in de markt voor vleesmeel en de daarmee gepaard gaande overproductie, moest het bedrijf in januari van dat jaar van de 50 mensen al 25-30 man tijdelijk ontslaan. De grote brand van januari 1922 heeft het bedrijf uiteindelijk de nekslag gegeven, waardoor het in maart 1923 werd geliquideerd. In juli van datzelfde jaar werden de gebouwen en installaties, waaronder een “kostbare cadaververwerkingsinstallatie”, geveild. Volgens mijn informatie is de genoemde kadaververwerkingsinstallatie een “IWELL-Laabs”.

Ik ben heel benieuwd of iemand mij blij kan maken met bijvoorbeeld foto’s, tekeningen, het genoemde veilingboekje of andere aanvullende informatie over de Eerste Friesche Lijm- en Vleeschmeelfabriek. Als dat zo is kunt U mij mailen op cat.1.boekje@kpnmail.nl

1920 11 19 Nwsblad van Friesland Wolvega 1

Nieuwsblad van Friesland van 19 nov. 1920

1923 06 23 leeuwarder crt. pag 29    1 ;wolvega 1

1923 06 23 Leeuwarder courant van 23 juni 1923

Advertenties

Verkoopadvertentie van de NTF uit 1928 (Nieuwsblad van Friesland)

Behalve het onschadelijk maken van kadavers moest er natuurlijk ook verdiend worden.Ze werden omgezet in onschadelijke producten voor bijvoorbeeld diervoeders. Dat kon toen nog prima, omdat er nog geen BSE beter bekend als de gekke-koeien-ziekte was en alle ziektekiemen in het destructieproces geheel werden vernietigd.

1928 11 16 Nieuwsbl. v. Friesland adv. NTF

Amor en kadaverbakken

Het leeg halen van de bekende betonnen kadaverbakken was niet altijd zonder gevaar. Toen er een kalf uit de bak gehaald moest worden, ging de betrokken chauffeur van de NTF “even”in de bak staan. Hoewel hij het deksel ervan wel had vast gezet, stond er een zo’n harde wind, dat het deksel toch dicht woei en de in de bak opgesloten chauffeur met geen mogelijkheid het deksel weer open kon krijgen. De arme kerel heeft dik een half uur bij het kalf in de bak gelegen totdat zijn hulpgeroep werd gehoord hij werd bevrijd.

En Amor dan?? Wat heeft die nou met die bakken van doen??

Op mijn lezingen hoor ik nog al eens, dat in de nodige dorpen de dorpsjeugd vroeger de kadaverbak als ontmoetingsplek gebruikte. Je kon daar namelijk zo mooi bovenop zitten. Voor Amor een heel geschikte plaats om met zijn pijlen menige romance te laten beginnen………………

Posting 7 Destr. in Ned NTF 1993 brochure NTF DSCF6058

Bron: NTF-brochure 1993

Toespraak van Dr. Te Hennepe uit 1942 over de destructie

Nuttige stoffen uit afgekeurd vleesch

‘s-GRAVENHAGE — Namens den Secretaris-Generaal van het departement van sociale zaken heeft de hoofdinspecteur van de volksgezondheid, dr. B. J. C. te Hennepe, de commissie van advies geïnstalleerd, aan welke is opgedragen te bevorderen dat de destructie van vee en vleesch in het geheele land op economische en organisatorisch juiste wyze wordt uitgevoerd

Dr. Te Hennepe, aan wien het voorzitterschap deze commissie is opgedragen, omschreef de beteekenis der destructie als volgt:

  1. De destructie is een uitvloeisel der hygiëne voor mensch en dier.
  2. Door de destructie moeten zoo mogelyk waardevolle producten worden geproduceerd.
  3. De destructie moet zoo economisch mogelyk geschieden.

De hygiënische zyde van de kwestie eischt de beantwoording van de vraag, hoe gedestrueerd zal worden, maar ook de economische inslag van het probleem stelt deze vraag, want met het systeem van destrueeren, de gebruikte temperaturen, hangt direct samen het verbruik van energie en de waarde der eindproducten.
Deze waarde is belangrijk als men weet, dat in 1941 geproduceerd werden 1.200.000 kg vet en 5.500.000 kg diermeel, naast andere waardevolle producten (huiden, haren enz.).

By dit alles mag vooral ook de sociale factor niet worden vergeten.Voor de arbeiders moet in alle opzichten uitstekend worden gezorgd.

Spr. zag voor het oogenblik de taak der commissie primair als een om de destructie in ons land zoo goed mogelijk aan den gang te houden, en daarnaast om de richtlynen voor de toekomst te ontwerpen.

Spr. achtte overigens het woord „destructie” totaal onjuist, want het proces, dat bedoeld wordt, schept uit afkeerwekkende, onbruikbare en schadelijke materialen hoogst nuttigestoffen voor de gemeenschap. Het is geen vernietigingsprocs, maar een omzettingsproces, een scheppingsproces.

Dagblad van het Oosten van 23 dec. 1942

Dagblad van het Oosten 23 dec

Destructie toen en nu…..

Wat en verschil…

Rond 1895 kon de grootste destructie installatie van Podewils 3500 kilo slachtafval en afgekeurd vlees per etmaal verwerken. De autoclaaf was 3,5 m. lang en had een diameter van 1,5 m  Dat was toen al heel wat. Kadavers moesten van te voren eerst worden verkleind, wat toen nog helemaal handmatig gebeurde.

Rond 1903 kreeg het slachthuis van Utrecht een “Podewils”  van 1,5 m lang en 1 m diameter. Hierin paste 600 kilo slachtafval en afgekeurd vlees. Per week verwerkten zij hiervan in twee dagen (van 12 uur) in het totaal 1200 kg..

Posting 5 van 27 mei 2015 Wat en verschil  App. Podewils

Destructieinstallatie van Podewils uit 1895
Bron: 1908 Heft 139 App. und Transportwagen zur Verwertung von Tierkadavern  p. 11

Nu zijn  er verschillende leveranciers met installaties van 10-15 ton per uur (en wellicht nog meer) De lengte van zo’n hedendaagse destructieautoclaaf of “cooker” varieert ongeveer van 13 tot ruim 15 meter en de diameter kan oplopen tot een dikke 4 meter!
Deze “doet” die 60 ton, waar “Utrecht” een jaar over deed in ca 6 uur………

Posting 5 van 27 mei 2015 Wat en verschil cooker bergamomia_it%2000

Bron: bergamomia_it%2000

Voor de oorlog waren er geen kadaverkappen maar kadaverhuisjes

kadaverhuisje Dungen

Tegenwoordig worden de kadavers onder een kap langs de weg gelegd om te worden opgehaald.
Voor de oorlog waren daarvoor speciale huisjes. Het was nogal een hele heisa om zo’n kadaver in zo’n huisje te krijgen en voor de chauffeur van de Destructor eenzelfde heisa om hem uit dat huisje in zijn ophaalwagen te krijgen.
Op bijgaande site van Heemkunde Dungen staat hierover een heel leuk artikel

HEEMKUNDEDENDUNGEN.NL

Oud aandeel Destructor NCB uit 1933

 Naast de NTF werden er in Nederland meerdere destructiebedrijven opgericht, waarvan de Gekro bij Rotterdam en de NV Chemische Bedrijven van de NCB, of kortweg Destructor NCB in Son de bekendste waren
Het laatste genoemde bedrijf, dat samen met de NTF de huidige Rendac werd, is in 1933 opgericht.
En zo zagen de aandelen er toen uit.

NCB Aandeel-page1NCB Aandeel-page2

De voorbereidingen van Charles Nijveen rond 1922 voor zijn “Vleeschmeelfabriek de Phenix” in Burgum

Aanvankelijk was eigenlijk alleen nog maar Charles Nijveen betrokken bij de oprichting van zijn “Vleeschmeelfabriek de Phenix”.

In zijn voorbereidingen voor deze oprichting ging hij niet over één nacht ijs. Hij orienteerde zich eerst in verschillende landen op de verschillende manieren, waarop ze daar kadavers en afgekeurd vlees verwerkten. Uiteindelijk koos hij voor het Duitse systeem van de zogeheten “Kadaver-Verwertungs Anstalten” In zijn toelichting beschrijft Nijveen de werking van dit proces als volgt:

“De vernietiging van al het vee en vleesch vindt plaats in apparaten voorzien van combineerde sterilisatoren en doogapparaten met ingebouwde roerwerk en die zijn voorzien van stoomdicht afsluitende deksels, stoomverwarmingsmantels met luchtverwarming en condensatieregisters, verder kleppen voor het inblazen der lucht en uitlaatkleppen voor het bewerkte product.

De cadavers worden in zijn geheel in de apparaten geworpen. De deksels worden daarop hermetisch gesloten en de stoom in de dubbele wand toegelaten. Hierdoor wordt de binnenketel tot op 140°C verhit en gedurende 4 uur gehouden.

Het ingeworpen materiaal wordt hierdoor volkomen steriel en alle bacterien en ziektekiemen onschadelijk gemaakt.

De bewerking van het materiaal veroorzaakt stank noch hinder voor de omgeving.”

Posting 3 24 apr. 2015  NTF koerier 1966

De boerderij zoals Nijveen die rond 1910 aan de Bergummerdam, nu Damsingel in Sumar had gekocht (Bron: NTF koerier 1966)

Posting 3 24 apr. 2015  handtek Nijveen

De handtekening van Nijveen onder zijn toelichting op zijn plannen voor zijn vleesmeelfabriek

Medeoprichter NTF handelde al in 1916 in vleesmeel als veevoer

Getuige deze advertenties had – nog voor de oprichting van de NTF – één van de oprichters hiervan, Charles Nijveen of Karel Mozes, al een handel in vleesmeel voor veevoer en dierlijke vetten voor technische toepassingen. In feite zijn dit “destructieproducten”. Ik weet niet of hij deze producten ook zelf produceerde of ze  elders inkocht

LC-19161211-7002 NTF Phenix inedible dierlijk vet

LC-19171105-8004 NTF Phenix diermeel als veevoer

LC-1919 03 19-4012 NTF Phenix  advertentie paardenvet